Biyografi

Yunus Emre Kimdir? Hayatı ve Edebî kişiliği

Yunus Emre Hayatı

Yunus Emre Kimdir?

Yunus Emre, tasavvuf şiirinin en önemli temsilcisi, aynı zamanda bir alim ve halk şairidir.  Hayatı hakkında çok az şey bilinen Yunus Emre’nin, 1241-1320 yılları arasında yaşadığı kabul edilmektedir.

Doğum yeri net olarak bilinmeyen Yunus Emre, Taptuk Emre dergâhında Medrese eğitimi görmüş, Arapça ve Farsça öğrenmiştir. 13’üncü yüzyılın ortalarına doğru Moğal istilası ve Selçuklu Devleti’nin yıkıldığı dönemde yaşadığı sanılmaktadır.

Hacı Bektaş Veli’nin eserlerine dayanılarak Sarıköy’de yaşadığı düşünülmektedir. Taptuk Emre’nin düşüncelerini yaymak için Anadolu’yu dolaştığı sanılmaktadır.  Eskişehir Sarıköy, Manisa Buna ve Emreköy, Erzurum Dutçu Köyü, Isparta Keçiborlu ve Karaman’da adına yapılmış mezarlar vardır. Ama nerede öldüğü ve gömüldüğü kesin belli değildir.

Ölümü 1320 olarak kabul edilen Yunus Emre’nin seksen iki yaşında öldüğü söylenir. Buna göre doğum tarihi de 1238 yılına denk gelmektedir. Yunus Emre’nin eserleri yaşamı hakkında bazı bilgiler içermektedir. Anadolu’yu dolaştığı, Mevlana’yı gördüğü gene eserlerinde geçen cümlelerden anlaşılmaktadır.
Mevlânâ’nın Mesnevî’sini okumuş ve şöyle demiştir:

Mevlânâ Hudâvendigâr bize nazar kılalı,
O’nun görklü nazarı, gönlümüz aynasıdır!..

Fikrî ve Edebî Kişiliği

Yunus Emre hayatında ve eserlerinde halka, halkın dili ile hitap etmiştir. Türkçe’yi çok güzel kullanmıştır. Öz Türkçe ile eserler vermiştir. Bu da Yunus’un her zaman okunup anlaşılmasında önemli bir rol oynamıştır.

Yunus Emre’nin okuma-yazma bilmediğine dâir beyitleri ise, aslında onun tevâzû hâlini yansıtan ifâdeleridir. Zira o, Kur’ân-ı Kerîm’den, hadîs-i şerîflerden ve bir kısım kelâm-ı kibârdan mazmunlar kullanmaktadır.

Yunus’un şiirleri tasavvuf ağırlıklıdır. Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilmek,  Allah sevgisini kalbinde yaşamak, Allah’ı öylesine sevmektir ki cennet için değil, onun sevgisine erişebilmek için uğraş vermek, ömrünü bu yola adamak,  Şikâyet ve sızlanmayı unutarak dâimâ hamd ile şükreden “güzel bir kul” olabilme demektir. İşte Yunus Emre şiirlerinde ve eserlerinde genellikle bu konuları işlemiştir.

Yunus Emre’nin hoşgörüsü de çok önemlidir. “Yaratılmışı hoş gördük, yaratandan ötürü” ifadesi en meşhurlarındandır.  Yunus Emre halk tarafından o kadar çok sevilmiştir ki Anadolu’nun çeşitli yerlerinde adına türbeler, anıt mezarlar yaptırılmıştır.

Yunus Emre’nin “Risalettün- Nushiyye” ve “Divan” olmak üzere iki eseri vardır. Eserlerine başka âşıkların eserleri karıştıysa da sonradan bunlar ayıklanmıştır.

Tasavvuf alanında ilerleyen Yunus Emre’nin keskin bir gözlem ve yorum gücü, derin bir hoşgörü anlayışı var. Şiirlerini genelde hece ölçüyle yazmış ama aruz denemelerine de yer vermiştir. Hece ölçüsü ile yazdığı dörtlüklerin yanı sıra yine hece ile beyitler ve gazeller de yazmıştır. Eserlerinin tamamında kullandığı dil öz Türkçe değil, yer yer Arapça ve Farsça ifadeler de kullanmıştır.

yunus_emre_hikmetli_sozler

Yunus Emre Eserleri:

Divan

Yunus Emre’nin ilk önemli eseri Divan‘ıdır. Yunus Emre, Anadolu sahasında divan sahibi ilk sanatçı olarak değerlendirilmektedir. Divan’ında kullandığı dilden hareketle Oğuz dilinin en yetkin isimlerinden biri olarak kabul görmüştür. Yunus Emre Divanı’nda 400 civarında şiir mevcuttur. Yunus Emre Divanı’nda hece ve aruz ölçüsü birlikte kullanılmıştır. Yunus Emre’nin Divan Eserinde ilahilerin çoğu dörtlük yapısına sahiptir. Divan’ın içerisinde gazel ve mesnevi nazım şekliyle yazılmış şiirler de vardır.

Yunus Emre’nin en önemli eserlerinden biri Divan eseri, büyük bir aşk ve düşünüş ve coşkuyla söylediği şiirlerini bir araya toplayan bir eserdir. Yunus Divanı’nda aruz vezniyle ve gazel şeklinde söylenmiş şiirler de vardır, fakat şair ilâhi’lerinin çoğunu ve en güzellerini hece ve dörtlüklerle söylemiştir.

Risaletü’n Nushiyye

Yunus Emre’nin ikinci önemli eseri Risaletü’n Nushiyye (Nasihatlar Kitabı)’dir. Bu eser mesnevi olarak kaleme alınmıştır. Risaletü’n Nushiyye’nin 14. yüzyılın hemen başında yazıldığı araştırmacılarla kabul görmüştür. Risaletü’n Nushiyye’nin 13 beyitlik bir mukaddimesi vardır. Bu giriş bölümünden sonra mensur bir bölüme yer verilmiştir.

Risaletü’n Nushiyye sırasıyla şu üç bölümden oluşur:

Dasitan-ı Ruh ve Akıl, Dasitan-ı Kanaat, Dasitan-ı Gadab.

Yunus Emre Şiir

İLİM KENDİN BİLMEKTİR

İlim ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsin
Ya nice okumaktır

Okumaktan murat ne
Kişi Hak’kı bilmektir
Çün okudun bilmezsin
Ha bir kuru emektir

Okudum bildim deme
Çok taat kıldım deme
Eğer Hak bilmez isen
Abes yere yelmektir

Dört kitabın ma’nisi
Bellidir bir elifte
Sen elifi bilmezsin
Bu nice okumaktır

Yiğirmi dokuz hece
Okursun uçtan uca
Sen elif dersin hoca
Ma’nisi ne demektir

Yunus Emre der hoca
Gerekse bin var hacca
Hepisinden iyice
Bir gönüle girmektir

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu