El-Habir Esmasının Anlamı, Zikri, Fazileti ve 812 Zikir Sayısı
El-Habir Esması anlamı nedir? Allah’ın 99 ism-i şerifi Esmaül Hüsna olan El-Habir ne demek, zikri, fazileti nedir? Ebced değeri, zikir adedi ve günü
El-Habir Esması anlamı nedir? Allah’ın 99 ism-i şerifi Esmaül Hüsna olan El-Habir ne demek, zikri, fazileti nedir? Ebced değeri, zikir adedi ve günü
El-Habîr, Allah’ın güzel isimlerinden (Esmâü’l-Hüsnâ) biridir. “Her şeyden haberdar olan, varlıkların gizli ve açık yönlerini bilen, hiçbir şeyin bilgisi dışında kalmayan” anlamına gelir.
El-Habîr ismi, Allah’ın yalnızca görünenleri değil, olayların ve varlıkların iç yüzünü, gizli yönlerini ve bütün ayrıntılarını bildiğini ifade eder.
Peki El-Habîr ne demek, El-Habîr esmasının zikri kaç defa yapılır, 812 sayısının anlamı nedir ve El-Habîr ismi hangi ayetlerde geçer? İşte El-Habîr esması hakkında merak edilenler.
El-Habîr ne demek?
El-Habîr (الخبير); her şeyden haberdar olan, bütün varlıkların gizli ve açık yönlerini bilen anlamına gelir.
“Habîr” kelimesi Arapçada bir şeyin iç yüzünden ve mahiyetinden haberdar olmayı ifade eder. Allah’ın El-Habîr ismi ise O’nun bilgisinin hiçbir şeyle sınırlı olmadığını anlatır. İnsan bazı olayların yalnızca görünen kısmını bilebilir. Allah ise bir olayın görünenini, gizli yönlerini, sebeplerini ve sonuçlarını bütünüyle bilir.
Bu nedenle El-Habîr ismi, Allah’ın eksiksiz ve kuşatıcı bilgisini hatırlatan isimlerden biridir. El-Habîr esmasının Ebced değeri ve zikir adedi 812 adettir. Zikir saati Güneş, günü Pazar’dır.
O, her şeyin içindeki gizli olayların farkında olandır. O, insan zekâsının veya meleklerinin bile nüfuz edemediği, krallığının en derin, en karanlık, en gizli köşelerine ulaşan bir idrake sahiptir. Evrenin her yerinde, sonsuz sayıda şey oluyor; bazıları evrensel, bazıları minik, üst üste, alt alta, iç içe, dış dışa. O, bunların hepsinin başlangıcından sonuna kadar, sonsuz ayrıntısıyla farkındadır. Henüz gerçekleşmemiş, oluşum halinde olan, planlanmakta olan veya sırlar içinde sırlar gibi gizli olan olaylar O’na açıktır. Hiç kimse O’nun dikkatinden kaçamaz.
Bilin ki, gizlice yaptığınız veya yapmayı düşündüğünüz hiçbir şey Habir tarafından bilinmez değildir. Ayrıca bilin ki, namazda dilemediğiniz en gizli ihtiyaçlarınız ve istekleriniz bile O’nun tarafından bilinir ve çoğu zaman siz istemeden size verilir.
El-Habîr esmasının Arapça yazılışı
El-Habîr: الخبير
“Yâ Habîr” şeklindeki kullanım ise:
يَا خَبِيرُ şeklinde yazılır.
El-Habîr esmasının ebced değeri ve zikir sayısı
Nukteler’de yer alan geleneksel Esmâü’l-Hüsnâ bilgilerine göre El-Habîr isminin ebced değeri ve zikir adedi 812 olarak verilmektedir. Aynı kaynakta zikir günü Pazar, zikir saati ise Güneş olarak belirtilmektedir.
El-Habîr zikir bilgileri
El-Habîr: الخبير
Anlamı: Her şeyden haberdar olan
Ebced değeri: 812
Geleneksel zikir adedi: 812
Zikir günü: Pazar
Zikir saati: Güneş (Sabah ve güneş doğarken ve ikindi namazı sonrası.)
Buradaki 812 sayısı, geleneksel ebced ve zikir hesaplamalarında kullanılan bir değerdir. Belirli bir sayıda zikir yapmanın dinen herkes için zorunlu olduğu anlamına gelmez.
812 sayısının numerolojik karşılığı
812 sayısının numerolojideki karşılığına kısaca bakacak olursak, 8 + 1 + 2 = 11 eder. Numerolojide 11, “usta sayı” (master number) kabul edilir ve sezgi, aydınlanma ve ruhsal rehberlik gibi temalarla ilişkilendirilir. İndirgenerek 1 + 1 = 2 sonucuna ulaşıldığında ise 2 sayısı; denge, uyum ve başkalarıyla iş birliği gibi anlamlarla yorumlanır.
Bu nedenle, El-Habîr isminin “her şeyden haberdar olma” anlamı ile 812 sayısına numerolojide yüklenen “sezgisel farkındalık ve gizli olana açıklık” temaları arasında sembolik bir anlamsal örtüşme kurulabilir. Ancak bu, numerolojik bir yorumdur; El-Habîr isminin dinî anlamı veya ebced değerinin açıklaması olarak değerlendirilmemelidir.
El-Habîr zikri nasıl yapılır?
Allah’ın isimlerini anmak ve dua etmek İslam geleneğinde önemli bir yere sahiptir. El-Habîr ismi de Allah’ın her şeyden haberdar olduğunu hatırlamak amacıyla zikredilebilir.
Geleneksel uygulamalarda “Yâ Habîr” şeklinde zikir yapılır. El-Habîr için 812 sayısı da ebced hesabına dayanan geleneksel zikir sayısı olarak verilmektedir.
Ancak zikrin belirli bir sonucu kesin olarak meydana getireceğini söylemek doğru değildir. Zikir ve dua, kişinin Allah’a yönelmesi ve O’nu anması çerçevesinde değerlendirilmelidir.
El-Habîr esmasının fazileti ve manevi anlamı
El-Habîr ismini düşünmek, insanın kendi hayatına da farklı bir açıdan bakmasını sağlayabilir. Allah’ın her şeyden haberdar olduğunu bilen kişi;
davranışlarının yalnızca görünüşten ibaret olmadığını,
niyetlerin de önem taşıdığını,
gizli kalan hiçbir şeyin Allah’ın bilgisi dışında olmadığını,
yaşanan olayların bütün yönlerinin insan tarafından bilinemeyebileceğini hatırlayabilir.
Bu açıdan El-Habîr ismi, samimiyet, niyet, sorumluluk ve Allah’ın bilgisi karşısında bilinçli yaşama düşüncesiyle ilişkilendirilebilir.
El-Habîr ne için okunur?
Geleneksel zikir kaynaklarında El-Habîr ismi; bilgi, anlayış, idrak ve kişinin Allah’ın her şeyden haberdar olduğunu hatırlamasıyla ilişkilendirilir.
Bazı kaynaklarda 812 defa “Yâ Habîr” zikrinin hafıza ve idrakle ilişkilendirildiği, ayrıca çeşitli özel dilekler için okunmasının tavsiye edildiği aktarılır. Bunlar geleneksel tasavvufî/zikir uygulamalarıdır; kesin sonuç veren dinî bir reçete olarak değerlendirilmemelidir.
El-Habîr isminin temel mesajı ise daha açıktır: Allah insanın görünen ve görünmeyen bütün hâllerinden haberdardır.
El-Habîr zikri kaç defa çekilir?
Geleneksel ebced hesabına göre 812 defa “Yâ Habîr” zikri verilmektedir. Bunun yanında Allah’ı anmak için belirli bir sayıya bağlı kalmadan dua ve zikir yapılabilir. Buradaki 812 sayısı, El-Habîr isminin ebced değerinden hareketle geleneksel kaynaklarda kullanılan sayıdır.
El-Habîr hangi gün ve saatte okunur?
Geleneksel Esmâü’l-Hüsnâ tablolarında El-Habîr için:
Zikir günü: Pazar
Zikir saati: Güneş
Esma zikri kitaplarında “zikir saati güneş” ifadesi, zikrin yapılması tavsiye edilen vakitleri belirtir. Kaynaklarda bu vakit şu şekilde açıklanır:
Yani “güneş saati”, ezanî veya astronomik bir saat dilimi değil, günün bu iki aydınlık vaktini işaret eden geleneksel bir zaman tarifidir. Bu tür gün ve saat bilgileri geleneksel zikir uygulamalarına ait bilgilerdir; farz veya zorunlu ibadet vakitleri olarak görülmemelidir.
El-Habîr ismi Kur’an’da geçiyor mu?
Evet. Habîr ismi Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın sıfatlarından biri olarak farklı ayetlerde geçmektedir.
Örneğin Mülk Suresi’nin 14. ayetinde:
“Yaratan bilmez mi? O, en ince işleri görüp bilmektedir ve her şeyden haberdardır.”
anlamındaki ifade içerisinde Allah’ın ilmi ve her şeyden haberdar oluşu vurgulanır.
El-Habîr ismi ayrıca İsrâ, Hac, Nûr, Sebe, Fâtır, Haşr, Münafikûn ve Teğâbün gibi surelerde geçen ayetlerde de yer almaktadır. Nukteler’in eski yazısında bu ayetlerden çeşitli örnekler bulunmaktadır.
Mülk Suresi 14. ayet ve El-Habîr
أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ
Bu ayette Allah’ın yarattıklarını en iyi bilen olduğu ve O’nun El-Latîf ve El-Habîr isimleriyle nitelenmesi dikkat çekmektedir.
El-Habîr ismi burada, Allah’ın yaratmış olduğu her şey hakkında eksiksiz bilgi sahibi oluşunu ifade eder.
El-Habîr isminin insana verdiği mesaj
El-Habîr ismi yalnızca ezberlenecek bir isim olarak değil, üzerinde düşünülebilecek bir anlam da taşır. İnsan çoğu zaman bir olayın yalnızca küçük bir bölümünü görür. Bir başkasının yaşadığı şeyi, niyetini veya içinde bulunduğu şartları bütünüyle bilmesi mümkün olmayabilir.
El-Habîr ismini hatırlamak bu açıdan insana her şeyi bildiğini düşünmemeyi, niyetlere karşı daha dikkatli olmayı ve Allah’ın bilgisinin her şeyi kuşattığını hatırlamayı öğretebilir.
El-Habîr ile El-Latîf arasındaki ilişki
Kur’an’da El-Latîf ve El-Habîr isimlerinin birlikte geçtiği yerler vardır.
El-Latîf, Allah’ın kullarına karşı lütuf ve incelik sahibi oluşunu; El-Habîr ise her şeyin iç yüzünden ve bütün ayrıntılarından haberdar oluşunu ifade eder.
Bu iki ismin birlikte düşünülmesi, Allah’ın hem en ince ve gizli şeylerden haberdar olduğunu hem de kullarına karşı lütuf ve hikmet sahibi olduğunu hatırlatır.
El-Habîr isminin Özellikleri, Fazileti ve Faydaları:
Dilediği bir şeyi veya bir müşkilinin halledilmesini arzu eden kişi yatsı namazını kıldıktan sonra uyumadan önce aşağıdaki duayı okuyarak ve uyuyana kadar “Ya Latif, Ya Habir” esmalarını zikreder.
Yatsı namazından sonra uyumadan önce, istediği şeyi görmek, dilediği bir şeyi veya bir müşkilinin halledilmesini isteyen kimse “E lâ ya’lemü men halak ve hüvel latıyfül habiyr.” (Mülk suresi 14. ayet) ayeti kerimesini yatarken dokuz (9) defa okumalıdır. Allahu Teala’nın izni ve Keremi ile dilediği şeyi ve istihare ettiği konuyu rüyasında görür.
Her gün 812 defa “Ya Hâbir” ism-i şerifini okumaya devam eden kimse, ruhani varlıklarla görüşebilir ve bazı gizli sırlara, keşiflere sahip olur. Birtakım sırlar kendisine açılıp bildirilir.
“Ya Hâbir” ism-i şerifi bir kap içine yazılıp bu kabın içine su konulur ve bu sudan anlayışı az veya zihni kapalı olan kimseye içirilirse Allah’ın izni ile Allahü Teala kendi lütfundan zihin açıklığı ihsan eder.
- Hafıza ve İdrak İçin: Hafıza ve anlayış gücünün genişlemesi için “Ya Habîr” isminin günlük 812 defa okunması tavsiye edilmiştir.
- Sırlara Vâkıf Olmak İçin: “Ya Habîr” esmasını günlük 812 defa okuyan kimsenin gizli bazı sırlara vakıf olacağı rivayet edilir.
- Rüyada Görmek (İstihare) İçin: Pazar günü yatmadan önce 812 defa “Ya Latif – Ya Habîr” zikredip yatan kimsenin, istihare ettiği konuyu o gece rüyasında göreceği belirtilir. Ayrıca, yatmadan önce 7 defa “Ela ya’lemü men halak ve hüvel latifül habir” (Mülk Suresi 14. ayet) ayetini okuyan kişinin dilediği şeyi rüyasında göreceği rivayet edilmiştir
Riyazet halinde 40 gün 7000 defa “Ya Hâbir” ismi-i şerifini okuyan kimse bu ismin hadimi olan melek ile görüşebilir.
“Riyazet hali” ne demek?
Riyazet, tasavvuf geleneğinde kişinin nefsini disipline etmesi, arzularını ve alışkanlıklarını kontrol altına alması, daha ölçülü ve manevi bir hayat sürmeye çalışması anlamında kullanılır.
İmam Gazâlî riyazeti dört temel esas üzerinde özetler:
- Az yemek (kıllet-i taam)
- Az uyumak (kıllet-i menam)
- Az konuşmak (kıllet-i kelâm)
- İnsanların eziyetlerine katlanmak
Riyazetin amacı, nefsin aşırı isteklerini kırıp iradeyi güçlendirmek, kalbi dünyevi meşguliyetlerden arındırıp manevi olgunluğa (nefis tezkiyesi) hazırlamaktır. Ancak sûfîler, riyazetin mutlaka bilgili ve samimi bir rehberin denetiminde yapılması gerektiğini vurgular; aksi halde beden ve ruh sağlığını bozabileceği uyarısında bulunurlar.
El-Habîr hakkında sık sorulan sorular
El-Habîr ne anlama gelir?
El-Habîr, her şeyden haberdar olan, varlıkların gizli ve açık yönlerini bilen anlamına gelir.
El-Habîr esmasının zikir sayısı kaçtır?
Geleneksel ebced hesabına göre El-Habîr için 812 sayısı verilir.
Ya Habîr kaç defa okunur?
Geleneksel uygulamalarda 812 defa “Yâ Habîr” zikri verilmektedir.
El-Habîr hangi gün okunur?
Geleneksel zikir tablolarında El-Habîr için Pazar günü belirtilir.
El-Habîr hangi saatte okunur?
Geleneksel kaynaklarda El-Habîr’in zikir saati Güneş olarak verilir.
El-Habîr ismi Kur’an’da geçiyor mu?
Evet. El-Habir ismi, Allah’ın bir sıfatıdır; çünkü O, her şeyi bilen, şahit olan, gören ve her yerdeki tüm durumları idrak eden, her şeye kadir olandır. Kötü bir alışkanlığı olan ve ondan kurtulmak isteyen kimse, bu ismi sürekli tekrarlarsa, Allah’ın lütfuyla bu alışkanlığından çabucak kurtulur.
El-Habîr zikrinin faydaları nelerdir?
El-Habîr zikri, geleneksel zikir kaynaklarında özellikle bilgi, idrak ve Allah’ın her şeyden haberdar oluşunu hatırlama gibi anlamlarla ilişkilendirilir. Belirli bir zikrin kesin ve garantili bir dünyevî sonuç doğuracağını söylemek ise doğru değildir.
El-Habîr İçin Özel Bir Dua
Bu ismin anlamını doğrudan kalbe taşıyan, hüzünlü ve samimi bir dua örneği:
Ey ilminden hiçbir şey saklanmayan HABÎR!
Sensin, bize gizli olan şeylerin kendisi için aşikâr olduğu.
Sensin, saklı duyguların, gizli düşüncelerin kendisine gizli kalmadığı,
Sensin, kalbimizden niyetlerin aslını bilen.
Senden habersiz bir tohum çatlamaz yerin altında.
Senden habersiz bir yaprak bile düşmez toprağa.
Ulaştırdığın habere tam iman edenlerden eyle bizi!
Senden habersiz, Senden uzak bırakma kalbimizi!
Âmin…
El-Habîr ism-i şerifi geçen bazı Kuran Ayetleri
İsrâ Suresi 30. Ayet: İnne rabbeke yebsutur rızka li men yeşâu ve yakdiru, innehu kâne bi ibâdihî habîran basîrâ(basîran).
ANLAMI: Muhakkak ki Rabbin, dilediğine rızkı genişletir ve (ölçüsünü) taktir eder (daraltır). O, mutlaka kullarını gören ve (onlardan) haberdar olandır.
İsrâ Suresi 96. Ayet: Kul kefâ billâhi şehîden beynî ve beynekum, innehu kâne bi ıbâdihî habîran basîrâ(basîren).
ANLAMI: De ki: “Benimle sizin aranızda, Allah şahit olarak yeter.” Muhakkak ki O, kullarından haberdar olandır, (onları) görendir.
Hacc Suresi 63. Ayet: E lem tera ennallâhe enzele mines semâi mâen fe tusbihul ardu muhdarraten, innallâhe latîfun habîr(habîrun).
ANLAMI: Allah’ın semadan su indirdiğini ve böylece yeryüzünün yeşerdiğini görmedin mi? Muhakkak ki Allah, Lâtif’tir (lütûf sahibidir), Habîr’dir (herşeyden haberdardır).
Nur Suresi 30. Ayet: Kul lil mu’minîne yaguddû min ebsârihim ve yahfezû furûcehum, zâlike ezkâ lehum, innallâhe habîrun bimâ yasneûn(yasneûne).
ANLAMI: Mü’min erkeklere söyle, bakışlarını indirsinler (haramdan sakınsınlar), ırzlarını korusunlar. Bu, onlar için daha temizdir. Muhakkak ki Allah, yaptıkları şeylerden haberdardır.
Sebe Suresi 1. Ayet: El hamdu lillâhillezî lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fîl ardı ve lehul hamdu fîl âhirati, ve huvel hakîmul habîr(habîru).
ANLAMI: Hamd, göklerde ve yerde olan varlıklar kendisine ait olan Allah’a aittir. Ve hamd, ahirette de O’na aittir. Ve O, Hakîm’dir (hikmet ve hüküm sahibi), Habîr’dir (herşeyden haberdar olan).
Fatır Suresi 14. Ayet: İn ted’ûhum lâ yesmeû duâekum, ve lev semiû mâstecâbû lekum, ve yevmel kıyâmeti yekfurûne bi şirkikum, ve lâ yunebbiuke mislu habîr(habîrin).
ANLAMI: Eğer onlara dua ederseniz sizi, dualarınızı işitmezler. Şâyet işitmiş olsalar (bile) size icabet edemezler. Kıyâmet günü sizin şirkinizi inkâr edecekler. Ve sana bunun (bu haberin) mislini (benzerini) verecek (kimse, şey) bulunmaz (Allah’tan başkası haber veremez).
Fatır Suresi 31. Ayet: Vellezî evhaynâ ileyke minel kitâbi huvel hakku musaddikan limâ beyne yedeyhi, innallâhe bi ibâdihî le habîrun basîr(basîrun).
ANLAMI: Ve sana kitaptan vahyettiğimiz, onların ellerindekini tasdik edici olarak haktır. Muhakkak ki Allah, kullarından mutlaka haberdar olandır, (onları) görendir.
Haşr Suresi 18. Ayet: Yâ eyyuhâllezîne âmenûttekullâhe veltenzur nefsun mâ kaddemet li gadin, vettekûllahe, innallâhe habîrun bi mâ ta’melûn(ta’melûne).
ANLAMI: Ey âmenû olanlar (ölmeden önce Allah’a ulaşmayı dileyenler), Allah’a karşı takva sahibi olun! Ve her nefs, yarın için ne takdim ettiğine baksın! Ve Allah’a karşı takva sahibi olun. Muhakkak ki Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.
Münafikun Suresi 11. Ayet: Ve len yuahhırallâhu nefsen izâ câe eceluhâ, vallâhu habîrun bi mâ ta’melûn(ta’melûne).
ANLAMI: Ve Allah, hiçbir nefsi (hiçbir kimseyi) eceli geldiği zaman asla tehir etmez (ertelemez). Ve Allah, sizin yaptıklarınızdan haberdar olandır.
Tegabun Suresi 8. Ayet: Fe âminû billâhi ve resûlihî ven nûrillezî enzelnâ, vallâhu bimâ ta’melûne habîr(habîrun).
ANLAMI: Artık Allah’a, O’nun Resûl’üne ve indirdiğimiz Nur’a îmân edin. Ve Allah, yaptıklarınızdan haberdar olandır.
Mülk Suresi 14. Ayet: E lâ ya’lemu men halaka, ve huvel latîful habîr(habîru).
ANLAMI: Yaratan (yarattığını) bilmez mi? Ve O; Lâtif’tir, Habîr’dir (haberdar olandır).
Adiyat Suresi 11. Ayet: İnne rabbehum bi him yevme izin le habîr(habîrun).
ANLAMI: Muhakkak ki onların Rabbi, izin günü mutlaka onların herşeyinden haberdar olandır.
Cevşen 13. Bölüm
وَ اَسْئَلُكَ بِاَسْمَٓائِكَ
Ve es’elüke biesmâike
Yâ Celîl
Yâ Cemîl
Yâ Vekîl
Yâ Kefil
Yâ Delîl
Yâ Mükîl
Yâ Habîr
Yâ Latîf
Yâ ‘Azîz
Yâ Melîk
سُبْحَانَكَ يَا لآَ اِلٰهَ اِلآَّ اَنْتَ اْلاَمَانُ اْلاَمَانُ اَجِرْنَا مِنَ النَّارِ
Sübhâneke lâ ilahe illâ ente’l-emâ-ne’l-emâne hallisnâ mine’n-nâr.
Allah’ım! Sen’den şu güzel isimlerinin hakkı için istiyor, Sana yalvarıyorum
- Ey sonsuz derecede büyüklük sahibi Celîl,
- Ey güzel olan ve her şeye güzellik veren Cemîl,
- Ey yarattıklarının rızık ve idareleri Kendisine ait olan Vekîl,
- Ey mahlûkatın ihtiyaçlarını üzerine alan Kefîl,
- Ey kullarına doğru yolu gösteren Delîl,
- Ey kullarının hata ve yanlışlıklarını bağışlayan Mukîl,
- Ey Kendisine hiçbir şey gizli kalmayacak tarzda bilen Habîr,
- Ey faydalı olan şeyleri kullarına ve mahlûklarına güzellik ve incelikle ulaştırmakla lütuf ve ihsan eden, işlerin en ince ve gizli yönlerini bilen Latîf,
- Ey kendisine üstün gelinemeyen güçlü, Azîz,
- Ey bütün mevcudatın gerçek sahibi ve bütün cihanın Padişahı Rabbim,
13. Sübhânsın yâ Rab! Sen’den başka yoktur ilâh! Emân diliyoruz Sen’den, Koru bizi Cehennem’den!
Sonuç
El-Habîr, Allah’ın her şeyden haberdar olduğunu ve hiçbir şeyin O’nun bilgisinin dışında kalmadığını ifade eden Esmâü’l-Hüsnâ isimlerinden biridir.
Geleneksel ebced hesabına göre 812 zikir sayısıyla ilişkilendirilen El-Habîr ismi; kişinin Allah’ın bilgisini, kendi niyet ve davranışlarını ve görünmeyen gerçeklerin de Allah tarafından bilindiğini düşünmesi açısından anlamlı bir isimdir.
El-Habîr ismini zikrederken asıl önemli olan, yalnızca sayıya ulaşmak değil, zikredilen ismin anlamını kavramak ve bu anlam üzerinde düşünmektir.
Allah’ın 99 ismi ve Anlamları
Allahü Teala’nın Kuran-ı Kerim ve Hadislerde geçen 99 ism-i şerifi ve Türkçe Anlamları.. Büyük faziletleri bulunan Allah’ın 99 ismi sırasıyla Esmaul Hüsna
İlgili Diğer Konular
- Ya Latif Ya Habir Esması ile istihare duası
- Ya Latif Esmasının Anlamı ve Fazileti
- Esmaül Hüsnâ Nedir?
- Allah’ın 99 ismi ve Anlamları
- Allah’ın 99 ismi ve Faydaları
- Esmaül Hüsna Faziletleri ve Faydaları
Nukteler.com’u Facebook’tan takip etmeyi unutmayın!
